Czy tatar jest lekkostrawny? Wartości odżywcze i porady

Nie, tatar nie jest zwykle uznawany za danie lekkostrawne. Surowe, siekane mięso może dłużej zalegać w żołądku, a cebula, ogórki kiszone i surowe żółtko często nasilają dolegliwości trawienne. Sprawdź jego wartości odżywcze, zasady przygotowania oraz sytuacje, w których lepiej z niego zrezygnować.

Czy tatar jest lekkostrawny?

Tatar, nazywany także befsztykiem tatarskim, przygotowuje się z surowej wołowiny, najczęściej polędwicy. Mięso sieka się lub mieli, a następnie podaje z żółtkiem, cebulą, ogórkiem, pieprzem i pieczywem. Taki zestaw nie pasuje do klasycznych zasad diety lekkostrawnej.

Surowe mięso wymaga intensywnej pracy przewodu pokarmowego. Dla zdrowej osoby niewielka porcja może nie powodować problemów, lecz przy wrażliwym żołądku, refluksie, biegunce lub chorobach jelit ryzyko dyskomfortu rośnie. Czy danie bez smażenia automatycznie staje się lekkie? Nie, ponieważ znaczenie ma także surowa konsystencja oraz rodzaj dodatków.

Dieta lekkostrawna wyklucza tatara między innymi dlatego, że zaleca mięso gotowane, duszone, pieczone bez dużej ilości tłuszczu albo przygotowane przez gotowanie na parze. Smażenie, grillowanie i wędzenie są niewskazane, ale samo pominięcie obróbki cieplnej nie czyni potrawy łatwą do strawienia.

Tatar nie jest daniem lekkostrawnym, mimo że zawiera mało węglowodanów i może powstać bez smażenia.

Jakie wartości odżywcze ma tatar?

Chuda wołowina dostarcza pełnowartościowego białka, czyli składnika potrzebnego do utrzymania mięśni, regeneracji tkanek i prawidłowej pracy organizmu. W mięsie znajduje się także żelazo, cynk, selen, kreatyna oraz witaminy z grupy B, w tym B6 i B12. Surowe żółtko zwiększa wartość energetyczną i wnosi między innymi witaminy A, E i K.

Dokładne parametry zależą od gatunku mięsa, zawartości tłuszczu i dodatków. Orientacyjne dane dla 100 g tatara z chudej wołowiny bez żółtka przedstawiają się następująco:

Porcja 100 g chudej polędwicy dostarcza także około 3 mg żelaza. Ten pierwiastek wchodzi w skład hemoglobiny i mioglobiny, dlatego pomaga utrzymać prawidłowe dotlenienie tkanek. Zapotrzebowanie wynosi średnio około 12 mg dziennie u mężczyzn i 18 mg u kobiet.

Dodanie jednego żółtka zmienia bilans dania. Wtedy 100 g wołowiny z tym dodatkiem może dostarczyć około 24 g pełnowartościowego białka. Rośnie też ilość tłuszczu i cholesterolu, co ma znaczenie przy diecie zaleconej w chorobach układu krążenia.

Dlaczego tatar może obciążać żołądek?

Największe znaczenie ma forma mięsa. Surowa wołowina nie została zmiękczona przez gotowanie ani duszenie, a jej trawienie może przebiegać wolniej niż w przypadku delikatnego mięsa drobiowego. Duża porcja zjedzona wieczorem bywa przyczyną uczucia pełności, odbijania lub dyskomfortu.

Dodatki do tatara

Surowa cebula, szczypiorek, musztarda, pieprz i ostre sosy mogą drażnić przewód pokarmowy. Ogórki kiszone i konserwowe zawierają kwasy oraz sól, a pieczywo zwiększa objętość posiłku. U osób z nadwrażliwością jelit problemem może być nie sam kawałek wołowiny, lecz cały zestaw dodatków.

W diecie lekkostrawnej ogranicza się także błonnik do około 25 g dziennie. Warzywa zwykle obiera się ze skóry, usuwa pestki, gotuje, przeciera lub miksuje. Surowa cebula i chrupiące dodatki nie spełniają tych założeń.

Wielkość porcji i tempo jedzenia

Jeśli zdrowa osoba dobrze toleruje to danie, powinna zacząć od małej porcji i jeść powoli. Dokładne gryzienie zmniejsza obciążenie żołądka, choć nie usuwa ryzyka mikrobiologicznego. Wypicie odpowiedniej ilości płynów również ma znaczenie, a w diecie lekkostrawnej zaleca się około 1,5–2 l wody dziennie.

Jak przygotować tatara, aby ograniczyć ryzyko?

Bezpieczeństwo zależy przede wszystkim od świeżości mięsa, higieny i czasu przechowywania. Najlepiej kupić cały kawałek chudej wołowiny z pewnego źródła, zamiast korzystać z gotowego mięsa mielonego. Wtedy łatwiej ocenić jego wygląd, zapach i strukturę.

Mięso należy przygotować tuż przed podaniem. Deska, nóż i ręce muszą być czyste, a wołowina powinna pozostawać w chłodzie aż do momentu siekania. Gotowego tatara nie przechowuje się długo, ponieważ brak obróbki cieplnej nie niszczy bakterii obecnych na mięsie.

Surowe żółtko wiąże się z ryzykiem zakażenia bakterią Salmonella. Przed rozbiciem jajko trzeba sparzyć wrzątkiem, a najlepiej użyć produktu oznaczonego jako przeznaczony do spożycia na surowo. Osoby w ciąży, małe dzieci, seniorzy i pacjenci z obniżoną odpornością powinni zrezygnować z surowego mięsa oraz jaj.

Jak wygląda tatar w diecie lekkostrawnej?

W jadłospisie lekkostrawnym zaleca się zwykle 4–5 niewielkich posiłków co około 3 godziny. Mięso powinno być chude i poddane obróbce cieplnej, dlatego tatar zastępuje się gotowaną piersią kurczaka, indykiem bez skóry, królikiem, cielęciną albo chudą rybą.

Lepszym wyborem będzie porcja gotowanego mięsa z puree ziemniaczanym i miękkim, ugotowanym warzywem. Taki posiłek nie zawiera surowej cebuli, twardych skórek ani marynat. Obróbka w wodzie, duszenie bez obsmażania i gotowanie na parze ułatwiają uzyskanie delikatnej konsystencji.

Przy chorobach żołądka i jelit, po zabiegu chirurgicznym, w okresie gorączki lub zaostrzenia objawów tatar jest przeciwwskazany. Dotyczy to także osób z nadmierną pobudliwością jelita grubego oraz pacjentów stosujących dietę zaleconą przez lekarza. Jak długo utrzymywać taki sposób żywienia? Zwykle do poprawy stanu zdrowia, ponieważ długie ograniczanie produktów może sprzyjać niedoborom.

Jeżeli po zjedzeniu pojawią się silny ból brzucha, uporczywe wymioty, biegunka albo gorączka, potrzebna jest konsultacja medyczna. Objawy zatrucia pokarmowego mogą wystąpić po kilku godzinach, lecz czasem rozwijają się później.