Co jest lekkostrawne? Produkty, które warto włączyć do diety

Lekkostrawne są przede wszystkim chude mięsa, biały ryż, drobne kasze, gotowane warzywa, dojrzałe owoce oraz delikatne produkty mleczne. Sposób przygotowania ma równie duże znaczenie jak sam wybór składników. Sprawdź, co jeść, czego unikać i jak komponować posiłki łagodne dla żołądka oraz jelit.

Na czym polega dieta lekkostrawna?

Dieta lekkostrawna, nazywana także łatwostrawną, jest modyfikacją zwykłego sposobu żywienia. Jej zadaniem nie jest samo odchudzanie, lecz ograniczenie obciążenia przewodu pokarmowego przy zachowaniu odpowiedniej ilości energii i składników odżywczych.

Jadłospis opiera się na produktach o łagodnym składzie, niewielkiej zawartości tłuszczu i niższej ilości błonnika. Błonnik pokarmowy powinien dostarczać maksymalnie około 25 g dziennie, chyba że lekarz lub dietetyk zaleci inaczej. Zbyt duża ilość włókna, zwłaszcza z surowych warzyw, otrębów i nasion, może nasilać wzdęcia oraz podrażniać jelita.

Dieta lekkostrawna jest dietą leczniczą. Ma odciążać żołądek i jelita, a nie zastępować długoterminowego żywienia zdrowej osoby.

Jakie produkty są lekkostrawne?

Najlepiej wybierać składniki świeże, chude i pozbawione twardych części. Produkty zbożowe jasne – pieczywo pszenne, biały ryż, kasza manna, kuskus i drobne makarony – zwykle dostarczają mniej błonnika niż ich pełnoziarniste odpowiedniki.

Warzywa powinny być miękkie, ugotowane i w razie potrzeby przetarte. Owoce najczęściej podaje się dojrzałe, bez skórek i pestek. Czy taki jadłospis musi być monotonny? Nie, ponieważ te same składniki można łączyć w zupy kremy, musy, kleiki, pulpety i delikatne dania obiadowe.

Warzywa i owoce

Marchew, dynia, ziemniaki, buraki i cukinia dobrze sprawdzają się po ugotowaniu do miękkości. Twarde włókna, skórki oraz pestki należy usunąć. Kalafior lub brukselka mogą być tolerowane po ugotowaniu, ale u osób ze skłonnością do wzdęć lepiej wprowadzać je ostrożnie.

Jabłko można upiec albo ugotować, a następnie przetrzeć. Dojrzały banan bywa łagodniejszy niż owoc niedojrzały, który zawiera więcej skrobi opornej. Indywidualna tolerancja ma znaczenie – nawet produkt uznawany za delikatny może wywołać dolegliwości.

Mięso, ryby, nabiał i jaja

Źródłem białka mogą być pierś z kurczaka, indyk, królik, cielęcina, chuda wołowina oraz ryby takie jak dorsz, sola, mintaj i sandacz. Mięso trzeba oczyścić ze skóry i widocznego tłuszczu. Ryby należy dokładnie pozbawić ości.

Jajka najlepiej przygotować na miękko, na parze albo w postaci delikatnego omletu bez smażenia. Chudy twaróg, jogurt naturalny, kefir i maślanka są dozwolone wtedy, gdy nie nasilają biegunki, bólu lub wzdęć.

Czego unikać na diecie lekkostrawnej?

Wykluczenie dotyczy nie tylko konkretnych produktów. Liczy się również ilość tłuszczu, stopień rozdrobnienia i metoda przyrządzania. Tłuste mięsa, smażone dania i produkty wzdymające mogą długo zalegać w żołądku oraz zwiększać dyskomfort.

W jadłospisie ogranicza się także składniki, które drażnią błonę śluzową albo pobudzają wydzielanie soku żołądkowego. Należą do nich ostre przyprawy, ocet, alkohol i mocna kawa.

Najczęściej eliminowane są:

• wieprzowina, dziczyzna, tłuste wędliny, kiełbasy i pasztety,
• pieczywo razowe, otręby, grube kasze, pełnoziarniste makarony i musli,
• fasola, groch, soczewica, ciecierzyca oraz inne nasiona strączkowe,
• surowa cebula, czosnek, por, kapusta i duże ilości surowych warzyw,
• orzechy, pestki, produkty z dużą ilością błonnika oraz ciężkie wyroby cukiernicze,
• potrawy smażone, wędzone, peklowane, panierowane i grillowane z tłuszczem,
• alkohol, napoje gazowane, energetyki, mocna herbata i mocna kawa.

Jak przygotowywać lekkostrawne posiłki?

Obróbka termiczna powinna ułatwiać rozdrobnienie jedzenia i ograniczać ilość tłuszczu. Najlepiej gotować w wodzie lub na parze, dusić bez wcześniejszego obsmażania oraz piec w folii, pergaminie albo zamkniętym naczyniu żaroodpornym.

Gotowanie zmiękcza strukturę warzyw i może zmniejszać ilość błonnika. Dla przykładu 100 g surowego kalafiora zawiera około 2,4 g błonnika, natomiast po ugotowaniu w wodzie około 1,8 g. Zupy krem, przeciery i miękkie pulpety są łatwiejsze do przeżucia oraz strawienia – szczególnie przy osłabieniu lub problemach stomatologicznych.

W diecie lekkostrawnej nie wystarczy wybrać chudego składnika. Trzeba jeszcze ugotować go, rozdrobnić i podać bez ciężkiego sosu lub panierki.

Do zagęszczania zupy można użyć zawiesiny z mąki i mleka. Tłusta zasmażka nie jest dobrym wyborem. Masło lub olej roślinny najlepiej dodać w małej ilości do gotowego, lekko przestudzonego dania.

Jak jeść, żeby nie obciążać żołądka?

Zaleca się 4–6 niewielkich posiłków dziennie, spożywanych w regularnych odstępach. Jedzenie w pośpiechu sprzyja połykaniu dużych kęsów, dlatego warto dokładnie przeżuwać każdy posiłek i jeść przy stole, bez równoczesnego oglądania telewizji.

Potrawy powinny mieć umiarkowaną temperaturę. Bardzo gorące i mocno schłodzone dania mogą podrażniać przewód pokarmowy. Ostatni posiłek najlepiej zjeść co najmniej 2 godziny przed snem, zwłaszcza przy refluksie.

W ciągu dnia należy wypijać około 1,5–2 litrów płynów, głównie niegazowanej wody. Dozwolone bywają słabe napary, kompoty oraz rozcieńczone soki, o ile nie nasilają objawów.

Dla kogo dieta lekkostrawna jest wskazana?

Taki sposób żywienia stosuje się przy wybranych chorobach żołądka i jelit, w okresie rekonwalescencji oraz po operacjach przewodu pokarmowego. Może towarzyszyć leczeniu zapalenia błony śluzowej żołądka, choroby wrzodowej, zapalenia jelit, choroby Leśniowskiego-Crohna i zespołu jelita drażliwego.

Dietę zaleca się także niektórym osobom starszym, pacjentom z problemami z gryzieniem, chorym z biegunką lub gorączką oraz osobom leczonym onkologicznie. W tych sytuacjach jadłospis powinien uwzględniać wyniki badań, masę ciała, apetyt i tolerancję poszczególnych produktów.

Nie jest to uniwersalna dieta odchudzająca. Jeśli ma trwać dłużej, jej skład najlepiej ustalić z lekarzem lub dietetykiem, aby ograniczenie błonnika i tłuszczu nie prowadziło do niedoborów.

Przykładowy dzień

Śniadanie może stanowić kasza manna na wodzie lub chudym mleku z musem z pieczonego jabłka. Na drugie śniadanie sprawdzi się jogurt naturalny, jeśli nabiał jest dobrze tolerowany. Obiad to gotowany indyk, puree ziemniaczane i miękka marchew.

Podwieczorek może obejmować kisiel domowy albo dojrzałego banana w małej porcji. Kolację warto oprzeć na delikatnej zupie krem lub jasnym pieczywie z chudym twarogiem. Przy nasilonych objawach taki plan trzeba zmodyfikować zgodnie z zaleceniem medycznym.