Czym zajmuje się chirurg naczyniowy? Zakres zabiegów i leczenia

Chirurg naczyniowy zajmuje się diagnostyką, leczeniem i „naprawą” tętnic, żył oraz naczyń limfatycznych, dzięki czemu chroni Cię przed udarem, zawałem, amputacją kończyny czy zatorowością płucną. Wykorzystuje zarówno leki i kompresoterapię, jak i małoinwazyjne zabiegi wewnątrznaczyniowe oraz klasyczne operacje otwarte. Jeśli chcesz lepiej zrozumieć, kiedy zgłosić się do takiego specjalisty i jakie metody leczenia może Ci zaproponować, przeczytaj dalszą część artykułu.

Czym zajmuje się chirurg naczyniowy?

Chirurgia naczyniowa, nazywana też angiochirurgią, to dział chirurgii zajmujący się chorobami tętnic, żył i naczyń limfatycznych. Ten obszar nie obejmuje naczyń wieńcowych serca – którymi zajmuje się kardiochirurgia – ani naczyń mózgowych, należących do zakresu neurochirurgii, choć zmiany w tętnicach szyjnych mocno wpływają na ryzyko udaru.

W codziennej pracy lekarz tej specjalności kwalifikuje pacjentów do leczenia, planuje terapię, prowadzi farmakoterapię i kompresoterapię, wykonuje zabiegi wewnątrznaczyniowe oraz klasyczne operacje, a później kontroluje efekty terapii. Zajmuje się też profilaktyką, modyfikacją stylu życia i długoterminowym nadzorem nad osobami z chorobami przewlekłymi, takimi jak przewlekła niewydolność żylna czy choroby tętnic obwodowych.

Do głównych obszarów, którymi zajmuje się taki specjalista, należą:

• udrażnianie zwężonych i zamkniętych tętnic, w tym leczenie miażdżycy tętnic kończyn dolnych i szyjnych,
• leczenie żylaków kończyn dolnych oraz niewydolności żylnej,
• leczenie zakrzepicy żył głębokich, zakrzepicy żył powierzchownych i zatoru tętnicy płucnej,
• diagnostyka i terapia tętniaków aorty brzusznej, piersiowej i tętnic obwodowych,
• opieka nad osobami z zespołem stopy cukrzycowej i innymi powikłaniami naczyniowymi cukrzycy,
• leczenie obrzęku limfatycznego i innych chorób naczyń limfatycznych,
• leczenie owrzodzeń troficznych kończyn dolnych i przewlekłych owrzodzeń żylnych,
• przygotowanie i nadzór nad dostępem naczyniowym do hemodializy u chorych z niewydolnością nerek.

Ten lekarz korzysta zarówno z metod zachowawczych – farmakoterapii, pończoch i podkolanówek uciskowych, zaleceń dietetycznych i ruchowych – jak i z zabiegów naczyniowych. W leczeniu wykorzystuje procedury endowaskularne, takie jak przezskórna angioplastyka balonowa czy wszczepianie stentów i stentgraftów, a także klasyczne operacje otwarte z wszczepieniem protez naczyniowych.

Możesz wyobrazić go sobie jako specjalistę od „instalacji” naczyniowej Twojego organizmu – dba o drożność „rur”, ich szczelność, usuwa „zatory” i wzmacnia osłabione fragmenty. Tak jak fachowiec od instalacji wodno-kanalizacyjnej w budynku zapobiega zalaniu lub pęknięciu rury, tak chirurga naczyniowego interesuje, by krew i chłonka krążyły bez przeszkód.

Jakie choroby leczy chirurg naczyniowy?

Zakres leczonych schorzeń jest bardzo szeroki, bo obejmuje ostre stany zagrożenia życia – jak pęknięty tętniak czy ostra zatorowość płucna – oraz przewlekłe choroby wymagające wieloletniej kontroli, na przykład przewlekła niewydolność żylna czy obrzęk limfatyczny. W praktyce oznacza to opiekę zarówno nad pacjentem w stanie nagłym, jak i nad osobą, która od lat zmaga się z „ciężkimi nogami” i trudno gojącymi się ranami.

• Tętnice – miażdżyca i choroba tętnic obwodowych, tętniaki aorty brzusznej i piersiowej, tętniaki naczyń trzewnych i obwodowych, zwężenia tętnic szyjnych, nerkowych i trzewnych, zespół niedokrwienny jelit, ostre niedokrwienie kończyny w wyniku zatoru lub zakrzepu, zapalenie naczyń w tym choroba Buergera i zapalenie tętnic Takayasu.
• Żyły – żylaki kończyn dolnych, przewlekła niewydolność żylna, zakrzepica żył głębokich i powierzchownych, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa, przewlekłe owrzodzenia żylne i zespół pozakrzepowy.
• Naczynia limfatyczne i inne – obrzęk limfatyczny kończyn, uszkodzenia naczyń chłonnych po operacjach i urazach, zespół stopy cukrzycowej na podłożu naczyniowym, wrodzone malformacje naczyniowe, nowotwory układu naczyniowego, powikłania naczyniowe w przewlekłej niewydolności nerek wymagającej dializ.

Wiele chorób naczyniowych ściśle wiąże się z innymi problemami zdrowotnymi – cukrzycą, otyłością, nadciśnieniem tętniczym, wysokim stężeniem cholesterolu całkowitego czy paleniem papierosów. Dlatego leczenie często wymaga współpracy chirurga z diabetologiem, kardiologiem, nefrologiem, a w razie potrzeby także z onkologiem lub reumatologiem zajmującym się chorobami zapalnymi naczyń.

Choroby tętnic i konsekwencje ich niedrożności

Tętnice dostarczają do narządów krew bogatą w tlen. Gdy ich światło zwęża się przez blaszkę miażdżycową lub skrzeplinę, pojawia się niedokrwienie tkanek, a przy całkowitym zamknięciu naczynia – martwica. Skutkiem takich zaburzeń może być udar mózgu, zawał serca, zespół niedokrwienny jelit albo utrata kończyny.

• miażdżyca zarostowa tętnic kończyn dolnych, czyli choroba tętnic obwodowych objawiająca się bólem łydek podczas chodzenia,
• zwężenia tętnic szyjnych prowadzące do niedokrwienia mózgu i udaru,
• tętniaki aorty brzusznej i tętniaki aorty piersiowej, często długo bezobjawowe, ale z ryzykiem pęknięcia,
• tętniaki tętnic obwodowych i tętniaki naczyń trzewnych, na przykład w tętnicach nerkowych lub śledzionowych,
• ostre niedokrwienie kończyny spowodowane zatorowym lub zakrzepowym zamknięciem tętnicy,
• zakrzepowo-zarostowe zapalenie naczyń (choroba Buergera) i inne choroby zapalne układu krążenia,
• niedokrwienie jelit w przebiegu zwężeń tętnic trzewnych i rozwinięty zespół niedokrwienny jelit.

Przewlekłe zwężenie tętnic kończyn dolnych powoduje charakterystyczne chromanie przestankowe. Najpierw pojawia się ból łydek podczas chodzenia określonego dystansu, który ustępuje po krótkim odpoczynku. Z czasem dystans się skraca, ból pojawia się przy wyjściu po schodach, później już po przejściu kilkunastu metrów. W zaawansowanym niedokrwieniu dolegliwości występują w spoczynku, szczególnie w nocy, a na stopach zaczynają powstawać niegojące się rany.

• udar mózgu przy nieleczonych zwężeniach tętnic szyjnych,
• zawał serca w przebiegu uogólnionej miażdżycy,
• martwica palców lub całej stopy i konieczność amputacji kończyny,
• pęknięcie tętniaka aorty z masywnym krwotokiem do jamy brzusznej lub klatki piersiowej,
• postępująca niewydolność nerek przy długotrwałych zwężeniach tętnic nerkowych,
• zgon w przebiegu nieleczonych powikłań tętniczych.

Zaawansowane choroby tętnic wymagają często bardzo szybkiej interwencji operacyjnej, bo przypominają nagłą awarię głównego pionu wodnego w budynku. Gdy pęknie główna „rura” albo całkowicie się zatka, uszkodzenia są gwałtowne i rozległe.

Choroby żył i przewlekła niewydolność żylna

Żyły odprowadzają „zużytą” krew z tkanek z powrotem do serca. Gdy zastawki żylne przestają domykać się prawidłowo, krew cofa się ku dołowi, rośnie ciśnienie w naczyniach kończyn dolnych i rozwija się przewlekła niewydolność żylna. Widzisz wtedy na nogach żylaki kończyn dolnych lub drobne pajączki naczyniowe, a z czasem pojawiają się obrzęki i zmiany skórne.

• żylaki kończyn dolnych w różnych stadiach zaawansowania,
• przewlekła niewydolność żylna z obrzękami i przebarwieniami skóry,
• zakrzepica żył głębokich z ryzykiem oderwania się skrzepliny,
• zakrzepica żył powierzchownych z zaczerwienieniem i bolesnym naciekiem,
• żylna choroba zakrzepowo-zatorowa obejmująca zakrzepicę i zator tętnicy płucnej,
• przewlekłe owrzodzenia żylne goleni i inne owrzodzenia troficzne kończyn dolnych,
• zespół pozakrzepowy jako późne powikłanie zakrzepicy żył głębokich.

Żylaki to nie tylko problem estetyczny. Nieleczona niewydolność żylna prowadzi do narastania obrzęków, wieczornego bólu i uczucia ciężkich nóg, zmian zabarwienia skóry, a następnie do przewlekłych owrzodzeń, które bardzo trudno wyleczyć. W tak zmienionych żyłach łatwiej tworzy się zakrzepica żył głębokich, a ta grozi zatorowością płucną.

• uczucie ciężkich, „pełnych” nóg nasilające się pod koniec dnia,
• wieczorne obrzęki goleni i okolicy kostek,
• widoczne, poskręcane żyły powierzchowne i drobne pajączki naczyniowe,
• nocne skurcze mięśni łydek i pieczenie skóry,
• ciemne przebarwienia skóry kończyn, szczególnie wokół kostek,
• sączenie i trudno gojące się owrzodzenia żylne goleni.

Inne schorzenia układu naczyniowego i limfatycznego

Poza chorobami tętnic i żył lekarz z tej dziedziny leczy także schorzenia naczyń limfatycznych oraz rzadsze choroby naczyń. Często są to problemy przewlekłe, które nie zagrażają natychmiast życiu, ale mocno obniżają komfort codziennego funkcjonowania.

• obrzęk limfatyczny kończyn pierwotny i wtórny po operacjach onkologicznych lub urazach,
• uszkodzenia i przetoki naczyń limfatycznych po zabiegach chirurgicznych,
• zespół stopy cukrzycowej z niedokrwieniem i trudno gojącymi się ranami,
• zapalenia naczyń, w tym choroba Buergera i zapalenie tętnic Takayasu,
• naczyniaki oraz inne nowotwory układu naczyniowego,
• wrodzone malformacje naczyniowe, łączące zaburzenia w układzie tętniczym, żylnym i limfatycznym,
• powikłania naczyniowe w przewlekłej niewydolności nerek, w tym przygotowanie i kontrola dostępu naczyniowego do dializ.

W takich sytuacjach problemem bywają przewlekłe obrzęki, deformacje kończyn, trudności w gojeniu owrzodzeń oraz ryzyko transformacji nowotworowej w zmianach naczyniowych. Potrzebna jest wtedy regularna, wieloletnia opieka oraz łączenie różnych metod – od kompresji i drenażu limfatycznego, przez farmakoterapię, aż po zabiegi rekonstrukcyjne lub onkologiczne.

Z jakimi objawami zgłosić się do chirurga naczyniowego?

Objawy chorób naczyń często zaczynają się niewinnie – jako dyskomfort, „zmęczone nogi” czy lekkie obrzęki. Z czasem prowadzą jednak do poważnych powikłań, takich jak udar, zawał, zatorowość płucna czy martwica stopy. Wczesna konsultacja pozwala wychwycić problem na etapie, kiedy leczenie zachowawcze lub mały zabieg mogą jeszcze dużo zmienić.

• widoczne żylaki kończyn dolnych i drobne sieci naczyniowe,
• pajączki naczyniowe na udach i łydkach,
• uczucie ciężkich nóg po długim staniu lub siedzeniu,
• obrzęki goleni i kostek pojawiające się pod koniec dnia,
• nocne skurcze mięśni łydek i ból nóg po dniu pracy,
• pieczenie i mrowienie skóry na podudziach,
• ciemne przebarwienia skóry kończyn wokół kostek,
• trudno gojące się rany na goleniach, z sączeniem i strupami.

• ból łydek podczas chodzenia (chromanie przestankowe) wymuszający przystanki,
• ból stóp w spoczynku, szczególnie w nocy, łagodniejący po opuszczeniu nogi z łóżka,
• uczucie zimna w stopach i dłoniach nawet w ciepłym pomieszczeniu,
• bladość lub sine przebarwienia kończyn, zwłaszcza palców,
• słabo wyczuwalne tętno na kończynach lub jego brak na stopie,
• rany na palcach i stopach, które wolno się goją lub wcale nie chcą się zagoić.

• nagły, bardzo silny ból kończyny połączony z jej zblednięciem lub zasinieniem i oziębieniem,
• gwałtowny obrzęk i ból łydki, zaczerwienienie skóry, nasilenie bólu przy chodzeniu,
• nagła duszność, ból w klatce piersiowej i kaszel, czasem z krwiopluciem – objawy mogące świadczyć o zatorze tętnicy płucnej,
• nagłe zaburzenia mowy, niedowład jednej strony ciała, opadnięcie kącika ust – typowe sygnały udaru,
• masywny krwotok z uszkodzonego naczynia, na przykład przy pękniętym tętniaku.

Część dolegliwości nie kojarzy się od razu z chorobą naczyń, a także wymaga konsultacji. Należą do nich nawracające zawroty głowy, uczucie mrowienia i drętwienie kończyn, trudności z utrzymaniem równowagi, przewlekły ból za mostkiem, a także utrzymujący się kaszel i duszości. W tle mogą kryć się zwężenia tętnic szyjnych, niedokrwienie mięśnia sercowego lub rozwijająca się zatorowość płucna.

Objawy alarmowe, takie jak nagłe niedowłady, silny ból i oziębienie kończyny, gwałtowna duszność czy masywny krwotok, traktuj jak poważną „awarię instalacji” w budynku – zamiast czekać na planową wizytę u specjalisty, wezwij pogotowie lub zgłoś się na SOR, bo zwłoka grozi udarem, zawałem, zatorowością płucną albo martwicą kończyny.

Jak przebiega konsultacja i diagnostyka u chirurga naczyniowego?

Podczas pierwszej wizyty zgłaszasz się z określonymi objawami albo ze skierowaniem od innego lekarza. Celem konsultacji jest ustalenie przyczyny dolegliwości, ocena ryzyka powikłań oraz wybór metody leczenia – od zmiany stylu życia i leków po zabieg endowaskularny lub operację otwartą.

• dokładny opis dolegliwości – rodzaj bólu, lokalizacja, czas trwania, sytuacje, w których się nasila,
• przebyte i aktualne choroby przewlekłe, na przykład cukrzyca, nadciśnienie, choroba wieńcowa, przewlekła niewydolność nerek,
• stosowane leki, ze szczególnym uwzględnieniem preparatów przeciwpłytkowych i przeciwkrzepliwych,
• historia wcześniejszych operacji i zabiegów na naczyniach,
• styl pracy i życia – wielogodzinne stanie lub siedzenie, aktywność fizyczna, palenie papierosów,
• wywiad rodzinny w kierunku chorób naczyniowych, zawału, udaru, tętniaków aorty.

W badaniu fizykalnym lekarz ogląda kończyny, ocenia obecność żylaków, obrzęków i zmian w zabarwieniu skóry kończyn. Sprawdza tętno na tętnicach udowych, podkolanowych i na stopach, porównuje temperaturę skóry, wykonuje pomiar ciśnienia tętniczego. Może poprosić Cię o krótki marsz próbny, żeby sprawdzić, po jakim dystansie pojawia się ból podczas chodzenia.

• USG Dopplera tętnic i żył kończyn dolnych oraz górnych,
• USG Dopplera tętnic szyjnych i kręgowych,
• wskaźnik kostka–ramię (ABI) do oceny stopnia niedokrwienia kończyn,
• flebografia i arteriografia jako inwazyjne badania kontrastowe, gdy planuje się zabieg,
• angio-TK, czyli angiografia TK naczyń, szczególnie aorty i tętnic miednicy,
• angio-MR, czyli rezonans magnetyczny naczyń,
• limfografia w diagnostyce obrzęku limfatycznego,
• badania laboratoryjne – parametry krzepnięcia, profil lipidowy, poziom glukozy, markery stanu zapalnego.

Większość badań naczyniowych jest nieinwazyjna i bezbolesna, zwłaszcza USG Dopplera, które stanowi podstawę diagnostyki w tej dziedzinie. Badania inwazyjne, takie jak klasyczna arteriografia czy flebografia, zleca się wtedy, gdy są niezbędne do zaplanowania zabiegu angioplastyki, wszczepienia stentu albo operacji otwartej.

Na wizytę warto zabrać całą dotychczasową dokumentację – opisy badań obrazowych, wypisy szpitalne, listę przyjmowanych leków. Ułatwia to zaplanowanie terapii i ogranicza konieczność powtarzania badań. Dobrze jest też założyć wygodny strój, który można łatwo zdjąć z nóg i rąk, bo badanie wymaga odsłonięcia kończyn i brzucha.

Jakie metody leczenia i zabiegi oferuje chirurgia naczyniowa?

W tej dziedzinie stosuje się trzy główne grupy metod: leczenie zachowawcze (farmakologiczne i niefarmakologiczne), małoinwazyjne zabiegi wewnątrznaczyniowe i laserowe oraz klasyczne operacje otwarte. Często łączy się je w jeden plan, na przykład leki + kompresję + zabieg endowaskularny.

• przywrócenie lub poprawa przepływu krwi w tętnicach i żyłach,
• zmniejszenie objawów, takich jak ból, obrzęk nóg, chromanie przestankowe czy skurcze nocne,
• zapobieganie powikłaniom – udarowi, zawałowi, amputacji kończyny, zatorowości płucnej, pęknięciu tętniaka,
• poprawa jakości życia i utrzymanie sprawności oraz zdolności do pracy.

Wybór metody zależy od rodzaju choroby, jej zaawansowania, wieku oraz stanu ogólnego pacjenta. U wielu osób najlepsze efekty daje połączenie kilku podejść – przykładowo statyny i leki przeciwpłytkowe na miażdżycę, kompresoterapia przy niewydolności żylnej oraz zabieg ablacji laserowej żył lub skleroterapii.

Leczenie zachowawcze, farmakologiczne i kompresoterapia

Leczenie zachowawcze oznacza wszystkie metody niewymagające interwencji w samym świetle naczynia. To pierwszy etap terapii w większości chorób naczyniowych i bardzo często trwa także po zabiegu, aby utrzymać efekt operacji i zmniejszyć ryzyko nawrotu.

• rzucenie palenia, które bezpośrednio przyspiesza rozwój miażdżycy,
• redukcja masy ciała u osób z otyłością i nadwagą,
• zwiększenie aktywności fizycznej – spacery, marsze, jazda na rowerze w granicach tolerancji bólu,
• dieta z ograniczeniem tłuszczów nasyconych i soli oraz z większym udziałem warzyw i produktów pełnoziarnistych,
• unikanie długotrwałego stania i siedzenia w jednej pozycji, zwłaszcza przy uczuciu ciężkich nóg,
• unikanie przegrzewania nóg przy niewydolności żylnej, na przykład gorących kąpieli czy sauny.

• leki przeciwpłytkowe w miażdżycy tętnic, zmniejszające ryzyko zawału i udaru,
• leki przeciwkrzepliwe w zakrzepicy żył głębokich i po epizodach zatorowości płucnej,
• statyny regulujące gospodarkę lipidową i stabilizujące blaszkę miażdżycową,
• leki poprawiające krążenie obwodowe w chorobie tętnic obwodowych,
• leki flebotropowe wzmacniające ścianę żył i zmniejszające objawy niewydolności żylnej,
• leki przeciwobrzękowe i przeciwzapalne przy obrzęku limfatycznym i stanach zapalnych naczyń.

Kompresoterapia polega na stosowaniu specjalnych pończoch uciskowych, podkolanówek lub bandaży elastycznych. Wyroby te wywierają stopniowany ucisk – najsilniejszy w okolicy kostki, malejący ku górze – co poprawia odpływ żylny, zmniejsza obrzęk i chroni przed owrzodzeniami żylnymi. To metoda pierwszego wyboru w żylakach, przewlekłej niewydolności żylnej, po epizodach zakrzepicy oraz w profilaktyce zakrzepicy u osób mało aktywnych lub długotrwale unieruchomionych.

• dobór klasy ucisku dopasowanej do stopnia niewydolności żylnej i obecności obrzęków,
• dokładne zmierzenie obwodów kończyny przez osobę przeszkoloną, aby dobrać właściwy rozmiar,
• zakładanie pończoch rano, przed pojawieniem się obrzęku, najlepiej jeszcze w łóżku,
• noszenie wyrobów przez większość dnia i zdejmowanie ich na noc, jeśli lekarz nie zaleci inaczej,
• uwzględnienie przeciwwskazań, takich jak ciężkie niedokrwienie kończyn czy zaawansowana masowa miażdżyca kończyn dolnych.

Przy kompresoterapii najpierw zadbaj o dokładny pomiar kończyny i dobór wyrobu przez specjalistę, nie kupuj pończoch „na oko”, zakładaj je na suchą skórę bez fałd i zagięć materiału – źle dobrany lub założony ucisk może bardziej zaszkodzić, niż pomóc.

Małoinwazyjne zabiegi endowaskularne i laserowe

Zabiegi endowaskularne i laserowe wykonuje się przez niewielkie nakłucia skóry, zwykle w znieczuleniu miejscowym. Lekarz wprowadza do naczynia cewniki, prowadnice, baloniki i stenty, a w leczeniu chorób żył wykorzystuje energię lasera lub fal radiowych. Dzięki temu można poszerzyć zwężone tętnice, wyłączyć tętniaka z krążenia albo zamknąć niewydolne żyły bez dużego cięcia.

• przezskórna angioplastyka balonowa – poszerzanie zwężonej tętnicy specjalnym balonikiem,
• wszczepianie stentów w tętnicach biodrowych, udowych i szyjnych dla utrzymania ich drożności,
• wszczepianie stentgraftów w leczeniu tętniaków aorty brzusznej i piersiowej (metody EVAR i TEVAR),
• embolizacja wybranych tętniaków i krwawiących naczyń, na przykład w obrębie narządów jamy brzusznej.

• endowaskularna ablacja laserowa żył, czyli laserowe usuwanie żylaków od środka,
• ablacja prądem o częstotliwości radiowej (RFA) zamykająca niewydolne pnie żylne,
• skleroterapia piankowa i płynowa przy niewielkich i średnich żylakach oraz pajączkach,
• zastosowanie klejów tkankowych do zamykania wybranych niewydolnych żył,
• miniflebektomia – mechaniczne usunięcie żylaków przez bardzo małe nacięcia skóry.

Takie techniki dają wiele korzyści: często pozwalają na zabiegi w trybie jednego dnia, skracają hospitalizację i umożliwiają szybszy powrót do pracy. Ryzyko powikłań pooperacyjnych i infekcji jest mniejsze, a efekt estetyczny znacznie lepszy, bo na skórze pozostają drobne ślady po nakłuciach zamiast długich blizn.

Nie każdy pacjent kwalifikuje się jednak do leczenia małoinwazyjnego. Decyzja wymaga dokładnej oceny anatomii naczyń w USG Dopplera, a często także w angiografii TK czy angio-MR. Znaczenie mają współistniejące choroby, takie jak niewydolność nerek, nieuregulowana cukrzyca czy nieleczone nadciśnienie. W wielu trudnych przypadkach stosuje się leczenie hybrydowe – część pracy wykonuje się wewnątrznaczyniowo, a część w technice otwartej.

Klasyczne operacje naczyniowe i zabiegi ratujące kończynę lub życie

Klasyczne operacje naczyniowe to duże zabiegi wykonywane w znieczuleniu ogólnym lub przewodowym, z cięciem skóry i bezpośrednim odsłonięciem chorego naczynia. Takie postępowanie jest potrzebne wtedy, gdy zmiany są rozległe, anatomia nie pozwala na założenie stentu albo doszło już do groźnego powikłania, jak pęknięty tętniak.

• endarterektomia tętnicy szyjnej, czyli usunięcie blaszki miażdżycowej wraz z fragmentem ściany naczynia,
• pomostowanie tętnic (by-passy) w niedokrwieniu kończyn dolnych z rozległą niedrożnością,
• klasyczna operacja tętniaka aorty z wszczepieniem protezy naczyniowej,
• otwarte usuwanie zakrzepu lub zatoru – trombektomia i embolektomia,
• klasyczne operacje żylaków, w tym stripping głównych pni żylnych i miniflebektomia,
• operacje urazów naczyń z rekonstrukcją albo podwiązaniem uszkodzonego naczynia.

• zaawansowana miażdżyca z rozległą niedrożnością tętnic kończyn dolnych lub miednicy,
• duże tętniaki aorty z wysokim ryzykiem pęknięcia,
• ostre niedokrwienie kończyny z groźbą nieodwracalnej martwicy mięśni,
• pęknięte tętniaki aorty lub tętnic obwodowych z krwotokiem,
• masywne krwawienia naczyniowe z przewodu pokarmowego lub kończyn,
• ciężkie urazy naczyń w wyniku wypadków komunikacyjnych lub przemysłowych.

Amputacja kończyny jest ostatecznością, gdy doszło już do nieodwracalnej martwicy tkanek albo zaawansowana choroba naczyniowa zagraża życiu z powodu zakażenia i sepsy. Cały sens wczesnej diagnostyki, leczenia zachowawczego, zabiegów endowaskularnych i operacji rekonstrukcyjnych polega właśnie na tym, by do takiego etapu w ogóle nie dopuścić.

Odkładanie wizyty u chirurga naczyniowego przy narastającym bólu podczas chodzenia, trudno gojących się ranach czy szybko rosnącym tętniącym guzku w okolicy brzucha zwiększa ryzyko, że zamiast małoinwazyjnego zabiegu konieczna będzie rozległa operacja albo amputacja kończyny.

Kto powinien pozostawać pod stałą opieką chirurga naczyniowego?

Wiele chorób naczyń ma charakter przewlekły i wymaga regularnego monitorowania, tak jak instalacja wodna czy gazowa w domu potrzebuje okresowych przeglądów. Dzięki takim kontrolom można wcześnie wychwycić progresję miażdżycy, narastanie tętniaka czy zwężanie się stentu, zanim dojdzie do groźnej „awarii” układu krążenia.

• osoby po zabiegach naczyniowych – wszczepieniu stentów, by-passów, stentgraftów albo endarterektomii,
• pacjenci z rozpoznaną miażdżycą tętnic kończyn dolnych lub tętnic szyjnych,
• osoby z dużymi tętniakami aorty i innych tętnic zakwalifikowanymi do obserwacji,
• chorzy z przewlekłą niewydolnością żylną i nawracającymi żylakami,
• pacjenci po epizodach zakrzepicy żył głębokich lub zatorowości płucnej,
• osoby z przewlekłym obrzękiem limfatycznym kończyn,
• pacjenci z zespołem stopy cukrzycowej i trudno gojącymi się ranami,
• osoby z licznymi czynnikami ryzyka – cukrzycą, otyłością, nadciśnieniem, wysokim stężeniem cholesterolu całkowitego, przewlekłą niewydolnością nerek, palące papierosy,
• pracownicy spędzający wiele godzin dziennie w pozycji stojącej, u których występują objawy niewydolności żylnej i przewlekłe obrzęki.

Regularne kontrole – często raz w roku, a przy niektórych schorzeniach nawet częściej – pozwalają wcześnie wychwycić zmiany w tętnicach i żyłach. Dzięki badaniom takim jak USG Dopplera czy pomiar ABI można wykryć restenozy w miejscu stentu, przeciek okołoprotezowy przy stentgraftach aorty oraz nowe zwężenia w innych odcinkach. Umożliwia to szybką korektę leczenia i utrzymanie sprawności kończyn.

Jeśli należysz do grupy ryzyka albo masz już za sobą zabieg naczyniowy, traktuj wizyty kontrolne u chirurga naczyniowego tak samo obowiązkowo jak przegląd komina czy instalacji gazowej w domu – zaniedbanie może skończyć się nagłą, groźną dla życia awarią układu krążenia.